میناکاری چیست؟ و با چه روش هایی انجام می شود؟

میناکاری چیست؟

میناکاری هنری است که قدمتی 5000 ساله دارد و جزو صنایع دستی قرار می گیرد. میناکاری معمولا بر روی مس انجام می‌ شود، اما می‌ توان آن را بر روی طلا، نقره و سفال نیز انجام داد. طلا و نقره تنها فلزاتی هستند که در ترکیب با مینا اکسید نمی‌شوند. به همین دلیل، میناکاری بر روی این فلزات امکان اجرای طرح‌ های بسیار ظریف و دقیق را فراهم می‌کند. در حالی که میناهای مسی چنین کیفیتی را ندارند. میناکاری، هنری است که در آن فلزاتی مانند طلا، مس و نقره با رنگ‌های لعابدار مخصوصی تزئین می‌شوند. این رنگ‌ها در دمای بالا پخته شده و تثبیت می‌ شوند. میناکاری را می‌توان ترکیبی هنرمندانه از آتش، خاک و ذوق استاد میناکار دانست. در این هنر از رنگ‌ های پخته شده با منشا معدنی استفاده می ‌کند. میناکاری در ایران قدمتی دیرینه دارد و از زمان هخامنشیان رواج داشته است. در دوره ساسانیان، این هنر به اوج شکوفایی خود رسید و میناکاران ایرانی آثاری با کیفیت و زیبایی خیره‌کننده خلق کردند. این آثار به قدری مورد توجه قرار گرفتند که میناکاران بیزانس و سایر کشورهای خارجی از آن‌ها الگو برداری کردند.

انواع میناکاری

قبل از هر چیز، آشنایی با انواع مینا از نظر روش تولید و ساخت، ضروری است.

مینای برجسته

به دلیل برجسته شدن سطح فلز و مزین شدن به نقوش و خطوط مختلف توسط استاد قلمزن، این هنر به مینای برجسته معروف است. مینای برجسته با قلمزنی معمولی متفاوت است. گاهی اوقات، مینای برجسته به صورت دو تکه ساخته می‌شود، مانند کاسه ‌هایی که سطح داخلی صاف و سطح خارجی برجسته دارند. هر یک از این دو تکه به صورت جداگانه ساخته می‌ شوند و سپس توسط استاد مسگر با لحیم نقره به هم متصل می‌شوند.

مینای نقاشی

در این روش ورقه ‌های مس را ابتدا به اشکال مورد نظر در می‌آورند. بعد از تاب دادن ورقه ‌ها برای محکم شدن مس ابتدا آن را سرخ می‌کنند و سپس در آب قرار می ‌دهند. در مرحله بعد برای پاک شدن چربی ‌ها و ضایعات مس آن را با محلول مخصوصی از آب و جوهر گوگرد دوغاب می‌ دهند. در گام بعدی جسم مسی سه بار لعاب می بیند و در نهایت پس از این که لعاب آماده شد روی لعاب را نقاشی می‌کنند و دوباره حرارت می‌ دهند. در این بخش، حرارت دادن جسم برای شکل‌گیری مینا به نوع جسم بستگی دارد. کارهای دارای زمینه ‌های رنگی که می‌ بایست طلاکاری شوند، ۵ بار داخل کوره می ‌روند. اجسام دارای زمینه سفید، چهار بار در کوره قرار می‌گیرند. مینا با زمینه سفید، امروزه رایج ‌ترین نوع میناکاری است.

مینای خانه بندی (حجره بندی – سیمی)

در این روش میناکاری، مفتول ‌های فلزی نازک و خمیده را بر روی سطح فلز قرار می‌دهند و سپس آن‌ها را با چسب مخصوص به هم می‌ چسبانند. سپس، رنگ‌های میناکاری را در فضای بین مفتول‌ها می‌ ریزند و در کوره با دمای بالا می‌پزند. برای جلوگیری از سیاه شدن مفتول‌ها در اثر حرارت، آن‌ها را با لعاب بی‌رنگ می‌پو شانند و پس از پخت، با پولیش جلا می‌دهند. امروزه، این روش به دلیل پیچیدگی و زمان‌بر بودن آن، کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مینای شکری

این مدل از هنر میناکاری، مشابه با مینای نقاشی است. با این تفاوت که به جای لعاب سفید از لعاب رنگی استفاده می شود و مابقی مراحل مشابه است. پس از تثبیت لعاب رنگی در کوره، با مداد سفید روی آن طراحی می شود و مراحل بعدی روی آن انجام می پذیرد.

مینای مشبک یا پنجره ای

در این روش، مینا مانند شیشه‌ های پنجره شفاف بوده که نور از دو طرف آن عبور می‌کند. این روش که ظریف‌ ترین شیوه میناکاری است، به دلیل شفافیت و زیبایی چشم‌ نواز آن، از محبوبیت خاصی برخوردار است. میناسازی طلا و نقره، با این شیوه انجام می‌شود که شیوه‌ای با ظرافت کاری بسیار بالاست.

مینای مرصع

در این نوع میناکاری، دانه‌هایی به شکل یاقوت و به رنگ‌های مختلف، با استفاده از کمی رنگ لعاب و آب، بر روی ظروف میناکاری چسبانده می‌شوند. معمولاً محل‌هایی که قرار است دانه‌های یاقوت رنگ چسبانده شوند، لعاب نمی‌شوند، بلکه باید به صورت مس باقی بمانند تا دانه‌ها بهتر و زیباتر در آنجا قرار گیرند.

ابزار میناکاری

از آنجا که میناکار هنگام حرارت دادن شی مورد نظر باید حدود یک متر با کوره فاصله داشته باشد، ابزارهایی نظیر انبر و کفگیر از جنس آهن نسوز با دسته بلند بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله سایر ابزار آلات می توان به اره مویی، سه پایه، برس، پایه طوری برای قرار دادن کار در کوره، پلاک های فلزی، کفگیر برای گذاشتن کار در کوره، سنگ چخماق برای ساییدن سیم، هاون و… اشاره نمود.

رنگ و پخت و لعاب کاری در میناکاری

در این بخش قصد داریم شما را با نحوه ساخت مینا آشنا نماییم.

• تهیه زیرساخت: در این مرحله، فلز مورد نظر به شکل مورد نظر در می‌آید. این کار می‌تواند با استفاده از قالب یا چکش انجام شود.
• تمیز کردن زیرساخت: سطح فلز باید کاملاً تمیز باشد تا لعاب به خوبی به آن بچسبد. برای این کار از روش‌های مختلفی مانند استفاده از سرکه، جوهر گوگرد یا صابون استفاده می‌شود.
• آماده‌سازی لعاب: لعاب به تنهایی چسبندگی کافی ندارد. برای افزایش چسبندگی آن، از غلظت‌دهنده‌های طبیعی مانند «به دانه» استفاده می‌شود.
• لعاب کاری: لعاب به روش‌های دستی یا اسپری روی زیرساخت پاشیده می‌شود.
• پخت لعاب: لعاب در کوره با دمای حدود 900 درجه سانتیگراد پخته می‌شود.
• آماده‌سازی رنگ: رنگ‌های مورد استفاده در میناکاری از پودر اکسید فلزات تشکیل شده‌اند. این رنگ‌ها با صمغ عربی و گلیسیرین مخلوط می‌شوند تا قابل استفاده شوند.
• انتقال طرح بر لعاب: طرح مورد نظر با استفاده از روش‌های مختلف مانند سوزن‌کاری یا خاکستر روی لعاب منتقل می‌شود.
• نقاشی: طرح با استفاده از رنگ‌های مینایی نقاشی می‌شود.
• پخت نقاشی: نقاشی در کوره با دمای حدود 600 تا 750 درجه سانتیگراد پخته می‌شود.
• تکمیل کاری: لبه‌های اشیاء مینایی با زه‌های برنجی یا نقره‌ای پوشانده می‌شوند.

 چه محصولاتی با میناکاری تولید میشود؟

طیف گسترده ای از محصولات مختلف را می توان با میناکاری تولید نمود. از جمله محصولات می توان به کاسه، بشقاب، گلدان، آینه شمعدان، شکلات خوری، ساعت، تابلو، چراغ و… اشاره نمود.

خرید تابلو و ساعت میناکاری از فروشگاه معتبر

فروشگاه صافات امکان خرید محصولات میناکاری شده (از قبیل گلدان، دکوری و…) را برای شما همراهان گرامی فراهم آورده است و شما می توانید با مراجعه به بخش فروشگاه سایت محصول مورد نظر خود را انتخاب نموده و ثبت سفارش نمایید.