قرآن کریم، کتاب آسمانی و معجزه جاویدان پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) سرشار از فضایل و برکاتی است که تلاوت هر سوره و آیه آن، گشاینده دریچه ای از رحمت و معنویت به سوی انسان خواهد بود. در این مقاله به بررسی اجمالی فضیلت تلاوت سوره های قرآن می پردازیم.
خواص و فضایل برخی از سوره های قرآن
تمام سوره‌های قرآن کریم، سرشار از فضایل و برکات دنیوی و اخروی هستند. در منابع دینی و احادیث متعدد، برای هر یک از سوره‌ها، فواید و ثواب‌های بسیاری ذکر شده است.
اما این نکته حائز اهمیت است که در جستجوی تلاوت سوره‌هایی با ثواب بیشتر، نباید از برکات و فضایل سایر سوره‌ها غافل شویم. قرآن کریم، یک مجموعه کامل و منسجم است و انس با تمام بخش‌های آن، برای سعادت و رستگاری انسان لازم و ضروری است.
قرآن، مشتمل بر مباحثی عمیق و گسترده است. از سرگذشت اقوام پیشین و حوادث زمان نزول تا اوامر و نواهی الهی در ابعاد اخلاقی و احکام، معارف اعتقادی، اسماء و اوصاف خداوند متعال، آفرینش اولیه عالم و انسان، عالم ملائکه، گزاره‌های مربوط به شیطان، و امور مربوط به عالم آخرت اعم از اوصاف بهشت و جهنم، همه و همه در این کتاب آسمانی به وضوح بیان شده‌اند.
بنابراین، بهترین روش برای بهره‌مندی از نور و هدایت قرآن، تلاوت مستمر و منظم تمام سوره‌ها، همراه با تدبر و عمل به دستورات آن است. درادامه به بیان فضیلت تلاوت سوره های قرآن می پردازیم.
بسم الله الرحمن الرحیم
اهمیت آیه “بسم الله الرحمن الرحیم” در روایات اسلامی تا بدانجا است که آن را هم‌ردیف اسم اعظم الهی دانسته‌اند. امام صادق (علیه السلام) در روایتی می‌فرمایند:
“بسم الله الرحمن الرحیم” به اسم اعظم خدا نزدیک‌تر است از مردمک چشم به سفیدی آن. (تفسیر برهان، ج1، ص 41، حدیث 2)
سوره حمد
سوره حمد (فاتحه الکتاب)، به عنوان اولین سوره قرآن کریم، جایگاهی ویژه در آموزه‌های اسلامی دارد. احادیث و روایات متعددی، از فضایل و برکات بی‌شمار این سوره حکایت می‌کنند.
حدیثی از رسول اکرم (ص):
هر کس سوره فاتحه الکتاب را بخواند، گویی دو ثلث قرآن را قرائت کرده و به هر مومن صدقه‌ای عطا نموده است. (تفسیر المجمع البیان، ج 1، ص 14 و 15)
در روایتی دیگر آمده است:
هر کس سوره حمد را بخواند، هر حاجتی از خداوند طلب کند، به او عطا خواهد شد. این سوره همچنین، شفای هر درد و بیماری معرفی شده است.
سوره بقره
از رسول اکرم (ص) در مورد افضل سوره‌ها سوال شد. ایشان فرمودند:
“سوره بقره و در آن آیه الکرسی.”
هرگاه مؤمنی آیه الکرسی را تلاوت کند و ثواب آن را به اهل قبور هدیه دهد، خداوند متعال به برکت این آیه، چهل نور در قبر هر مرده‌ای داخل می‌کند که از مشرق تا مغرب عالم را روشن می‌کند. قبرها را نورانی و وسیع می‌گرداند، درجات هر مرده‌ای را بلند می‌کند و به خواننده آیه الکرسی ثواب شصت پیغمبر را عطا می‌فرماید. به تعداد هر حرف از آیه الکرسی نیز فرشته‌ای خلق می‌کند که تا روز قیامت برای تلاوت کننده تسبیح می‌گویند. (منهج الصادقین، ج2، ص95-96)
همچنین در جایی دیگر امام باقر (ع) در روایتی فرموده‌اند:
“هر کس آیه الکرسی را یک بار بخواند، خداوند دو هزار بدی و ناگواری دنیا و هزار بدی و ناگواری آخرت را از او دور می‌کند. آسان‌ترین بدی دنیا فقر و آسان‌ترین بدی و ناراحتی آخرت، عذاب قبر است.” (مجمع البیان، ج1، ص360)
سوره آل عمران
فضیلت سوره آل عمران در روایات متعددی بیان شده است. از جمله این فضائل، حدیثی است که در مجمع البیان، ج 1، ص 693 نقل شده است. هر کس سوره آل عمران را بخواند، به ازای هر آیه از آن، امانی بر روی پل جهنم به او داده خواهد شد.
سوره نساء
فضیلت قرائت سوره نساء در روایات متعددی بیان شده است. از جمله این فضائل، حدیثی است که در کتاب ثواب الاعمال، ص 133 ذکر شده است.
“هر کس سوره نساء را روز جمعه بخواند، از فشار قبر در امان خواهد بود.”
فشار قبر، یکی از عذاب‌های آخرت است که گناهکاران در آن گرفتار می‌شوند.
سوره مائده
امام محمد باقر (ع) در حدیثی نورانی، فضیلت قرائت سوره مائده را در روز پنجشنبه بیان می‌فرمایند:
“هر کس سوره مائده را در هر روز پنجشنبه بخواند، ایمانش به ظلم و ستم آلوده نخواهد شد و هرگز خداوند را با شرک و بت‌پرستی شریک نخواهد کرد.” (ثواب الاعمال، ص134)
ایمان، گوهر گرانبهایی است که انسان در طول زندگی خود باید از آن محافظت کند.
سوره حشر
فضیلت قرائت سوره حشر در روایات متعددی بیان شده است. از جمله این روایات، حدیثی از رسول اکرم (ص) است که می‌فرمایند:
“هر کس سوره حشر را قرائت کند، بهشت و جهنم، عرش و کرسی، حجاب‌های آسمان‌ها، آسمان‌های هفتگانه، زمین‌های هفتگانه، هوا، بادها، پرندگان، درختان، کوه‌ها، خورشید، ماه و فرشتگان، همگی بر او درود و صلوات می‌فرستند و برای او طلب مغفرت و آمرزش می‌کنند. و اگر در همان روز یا شبی که سوره حشر را قرائت کرده است، از دنیا برود، شهید محسوب می‌شود.” (ثواب الاعمال، ص117)
این حدیث، بیانگر فضیلت و عظمت فوق‌العاده قرائت سوره حشر است.
سوره همزه
حدیثی از امام جعفر صادق (ع) است که می‌فرمایند:
“هر کس سوره همزه را در نماز واجبی بخواند، فقر از او دور می‌شود، روزی به سوی او رو می‌آورد و مرگ‌های زشت و بد از او قطع می‌گردد.” (طبرسی، الاحتجاج، 2: 482)
کلام پایانی
هر سوره از قرآن کریم دارای خواص و فضایل منحصر به فردی است. به همین دلیل، تعیین سوره‌ای با ثواب بیشتر، امری دشوار و غیرقابل‌تعمیم است. در این نوشته سعی شد به طور مختصر به فضایل قرائت برخی از سوره های قرآن اشاره نمودیم.
بهترین راه برای بهره‌مندی از فضایل و برکات قرآن کریم، تلاوت منظم و کامل تمام سوره‌ها است. با این روش، می‌توان به ثواب و فضایل هر سوره به طور همزمان دست یافت و از انوار الهی آن بهره‌مند شد.
